نمایش نتایج: از شماره 1 تا 3 , از مجموع 3
Like Tree5Likes
  • www.iran-stu.com 3 Post By sara.m
  • www.iran-stu.com 1 Post By 110110ali
  • www.iran-stu.com 1 Post By sashan

موضوع: گزارشکار آزمایش تهیه صابون

  1. #1


    محل سکونت
    ایران
    رشته تحصیلی
    فارغ التحصیل شیمی کاربردی
    مقطع تحصیلی
    کارشناسی
    آدرس وبلاگ
    اينجا کلیک کنید!
    نوشته ها
    3,095
    تشکر ها
    9,121
    تشکر شده 4,821 بار در 1,735 ارسال.

    005 گزارشکار آزمایش تهیه صابون

    تئوری

    شیمی مواد پاک کننده
    نگاه کلی
    منظور از پاک کننده‌ها (detergehts) ، موادی هستند که ذره‌های
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    و چرک را از پارچه‌ها و یا اجسام دیگر بزدایند و در انواع مختلف تهیه می‌شوند. اولین ماده ای که به عنوان شوینده ساخته شد،
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    بود. از عمر صابون صدها سال می‌گذرد. آخرین دستگاههای صابون کشف شده ، مربوط به 2000 سال پیش است، 700 سال است که صابون‌سازی بطور صنعتی و به مقادیر زیاد ساخته می‌شود و 200 سال است که ساخت آن ، متحول گشته و به صورت کلاسیک و مدرن در آمده است
    از آن زمان تا کنون ، تعداد شوینده‌ها به حدی رسیده که قابل شمارش نیست، بطوری که امروزه در حجم انبوهی از شوینده‌ها ، به همراه تبلیغات آنها مواجه شده‌ایم. در حال حاضر در برخی کشورها ، تقریبا بیش از 80 درصد از مواد پاک کننده مصرفی از شوینده‌های سنتزی تهیه می‌شوند. لکن در مصارف عمومی واژه صابون ، مشخص کننده یک نمک
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    یا آمونیوم یک
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    راست زنجیر با تعداد 10-18 اتم
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    است و نام مواد شوینده به مواد صناعی با ساختمان مشابه اطلاق می‌شود. از این مواد ، در مصارف عدیده ای از جمله برای پاک کردن ، شستشو و در فرایندهای نساجی و غیره استفاده می‌گردد.
    از طرف دیگر ، صابون‌های فلزی ، کربوکسیلاتهای قلیایی خاکی یا فلزات سنگین با زنجیره طویل هستند. این صابون‌ها در آب نامحلول بوده و در سیستمهای غیر آلی ، به عنوان مثال مواد افزودنی به روغنهای روان کننده ، جلوگیری کننده از زنگ زدگی ، ضد آب کردن مواد و سوختهای ژلاتین‌دار (مواد سوختنی مانند
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    که با مواد غلیظ کننده ممزوج شده‌اند و از آنها در بمب‌های ناپالم و شعله افکن‌ها استفاده می‌شود) ، قارچ‌کشها دارای کاربرد می‌باشد.
    خصوصیت قابل توجه این است که عدم توازن پلاریته (قطبیت) در داخل
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    صابون‌ها و مواد شوینده و پاک کننده ، موجب ابراز
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    و ماهیت فاز غیر معمول در حلالهای قطبی و غیر قطبی می‌شود. این رفتار ، دقیقا باعث سودمندی چنین ترکیباتی در زمینه‌های خیس شوندگی ، قابلیت انحلال ، شویندگی (در مورد شستشو و خشک شویی بصورت ترامان) ، رنگرزی و بسیاری از سایر فراورده‌های صنعتی و خانگی است.
    ترکیب اساسی ساختمان مولکولی پاک کننده‌ها موجب بوجود آمدن چنین صفاتی می‌گردد.
    انواع مواد پاک کننده
    صابون (Soap)
    صابون‌ها را می‌توان از
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    قلیایی چربیها و روغن‌های طبیعی (
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    با
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    ) مانند پیه ، روغن‌های نارگیل ، زیتون ، نخل و تالو تهیه کرد که این واکنش به نام فرایند صابونی شدن (Saponification) موسوم است:
    C3H5(OOCR)3 + 3NaOH → 3NaOOCR+C3H5(OH)3

    باید توجه داشت که در روشهای جدید ، از هیدرولیز مستقیم چربی‌ها بوسیله
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    در دمای زیاد استفاده می شود. این موضوع ، تصفیه و ایزولاسیون اسیدهای چرب را که به صابون‌ها خنثی می‌شوند، ممکن ساخته، اساس یک فرایند پیوسته را بوجود می‌آورد. از نقطه نظر شیمیایی ، صابون‌ها ، نمکهای فلزی اسیدهای چرب (اسیدهای کربوکسیلیک) راست‌زنجیر با حدود 10-18 اتم کربن می‌باشند.
    با اینکه همه نمکهای فلزی اسیدهای چرب ، صابون هستند، اما تنها نمکهای قلیایی مانند (
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    و
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    ) در آب حل می‌شوند و خاصیت پاک‌کنندگی دارند. نمکهای
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    (مانند
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    و
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    و..) در آب حل نمی‌شوند. از این رو صابون‌های معمولی در آب سخت در مجاورت یون‌های کلسیم و منیزیم رسوب می‌کنند. به این ترتیب صابون خوب کف نمی کند و خاصیت پاک کنندگی خود را از دست می‌دهد.
    نمکهای آلومینیوم اسیدها نیز در آب نامحلول و در روغن‌ها محلول هستند و از این ماده ، در چربی‌های نرم کننده ، رنگ ، روغن جلا و ضد آب کردن مواد استفاده می‌شود. نمک اسیدهای فلزات سنگین مانند
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    یا
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    نیز بعنوان ماده خشک کننده در رنگهای ساختمانی و جوهر ، قارچ کش ها و مواد ضد آب استفاده می‌شود.
    کیفیت و مرغوبیت صابون ، به نوع چربی روغن بکار رفته بستگی دارد. لذا از خالصترین و بی‌بو ترین آنها استفاده می‌گردد. علاوه بر چربی و قلیا مواد افزودنی دیگری هم در فرمولاسیون صابون وارد می‌شوند. این مواد عبارتند از:مواد جلوگیری کننده از اکسیداسیون مثل تری اتانول آمین اولئات ، مواد جلوگیری کننده از فساد صابون مانند دی سیانو دی آمیدو سدیم سولفانیلات ، روغن‌های معطره برای ایجاد بوی خوب صابون و غیره.
    پاک کننده های سنتزی (Synthetic detergents)
    مواد شوینده سنتزی که امروزه بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرند، مانند صابون ، از یک زنجیر هیدروکربن متصل به نمک یک اسید محلول در آب تشکیل شده است. البته در تهیه این پاک کننده‌ها باید توجه داشت که طول زنجیر و نوع هیدروکربن مورد استفاده بطور مناسب انتخاب گردد. از گروههای قطبی مشتق شده از
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    در حد بسیار عمومی برای جایگزینی کربوکسیلات استفاده می‌گردد.
    بعنوان مثال می‌توان به آلکیل سولفاتها (ROSO3Na) ، آلکان سولفوناتها (RSO3Na) و آلکیل آریل سولفوناتها (R-C6H4-SO3Na) اشاره کرد و از مهمترین این مواد می‌توان سدیم لوریل (دودسیل) سولفات (C12H25-OSNa) و سدیم دودسیل بنزن سولفونات (C12H25-C6H4-SO3-Na) را که دارای قدرت پاک کنندگی بالایی هستند، نام برد. استرها و آمید اسیدهای چرب نیز که از تورین (H2NCH2CH2SO3H) و اسیدایزاتیونیک (HOCH2CH2SO3H) تهیه می‌شوند، از جمله اولین ترکیبات سنتزی تلقی می‌شوند. مضافا ، آلکان فسفوناتها معرف نوع دیگری از مواد صناعی
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    می‌باشد.
    از طرف دیگر احتمال دارد که تغییر و اصلاح گروههای قطبی بوسیله تغییر در علامت بار الکتریکی یون فعال در سطح مسیر شود. یک مثال بسیار معروف از مواد شوینده کاتیونی (invert soaps) ، ملح آمونیوم نوع چهارم این طبقه بفرمول C16H33N(CH3)Br است. در طبقه دیگر یعنی مواد شوینده غیر معدنی ، گروه قطبی عبارت از گروه آب دوست غیر مجتمع شده می‌باشد که معمولا حاوی چند گانگی وظایف
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    (اتر و الکل) است که در
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    با آب برگزیده شده است. مثالی در این مورد ، استر تهیه شده از یک اسید چرب و قند است.
    از انواع عمومی دیگر ، می‌توان به پلیمریزاسیون تعدادی از واحدهای اکسید اتیلن با یک
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    اشاره کرد که دارای فرمول عمومی R-O-(CH2CH2O)2H می‌باشد. همچنین اکسیدهای آمین مانند R-N(CHsub>3)2→O و اکسیدهای فسفین منسوب آنها نیز تهیه شده‌اند. مهمترین شوینده های سنتزی عبارتند از:
    صابون مایع
    صابون مایع ، در واقع از نظر مواد تشکیل دهنده ، جزو صابون‌ها محسوب نمی‌شود و از پاک کننده‌ های سنتزی می‌باشد. البته اگر در ساختمان معمولی از روغن نارگیل زیاد و یا روغن هایی مثل روغن بزرک استفاده شود، می‌توان صابون را به صورت
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    در آورد. صابون‌های مایع ، علاوه بر ماده اولیه و اصلی خود ، دارای مواد دیگری مثل نرم کننده ، پاک کننده و کف کننده ، ضد باکتری و چرب کننده هستند.
    شامپوها
    شامپوها نیز از پاک کننده های سنتزی هستند. ماده اصلی تشکیل دهنده شامپوها عبارتند از: عامل پاک کننده که خود شامل سه دسته مواد فعال سطحی آنیونی (مثل سدیم لوریل اتر سولفات و تری اتانول آمین سولفات ، آمفوتری (مثل بتائین کوکوآمیدوپروپیل) و غیر یونی هستند. عامل تقویت کننده کف (مثل بتائین) ، عامل حالت دهنده مو و عامل نگهدارنده (
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    و میکروب کش) ، عامل صدفی کننده مثل اتیلن گلیکول و عامل غلیظ کننده مثل نمک طعام و عامل رنگ و بو مثل عصاره گیاهان.
    پودرهای لباسشویی
    پودرها ماشین لباسشویی نسبت به پودرهای رختشویی چند ماده اضافه دارند که بر قدرت پاک کنندگی آنها می‌افزاید. یکی از این مواد ، پربورات است که از سفید کننده ها و رنگ برهاست. اجزای اصلی پوردهای لباسشویی شامل موارد زیر هستند:
    ماده اصلی و فعال (مواد غیریونی و آنیونی) که عامل پاک کنندگی و جدا کردن چرک از لباس است، عامل قلیایی کننده (مثل سیلیکات ها) که از خوردگی بدنه لباسشویی جلوگیری می کند، عامل سفیدکننده و رنگ سرکه معمولا پربورات سدیم است، عامل کنترل کننده کف و پاک کننده کمکی ، عامل کاهش سختی آب که به پاک کنندگی هم کمک می‌کند (مثل فسفات ها) ، عامل جلوگیری از رسوب مجدد چرک مثل CMC از شستن دوباره چرک روی لباس جلوگیری می‌کند، اپتیکال براتیز که باعث درخشندگی پارچه می‌شود، مواد میکروب کش و ضدعفونی کننده.
    سفید کننده ها و رنگ برها
    بسیاری از لکه برها موادی هستند که از آنها به عنوان سفید کننده ، ضدعفونی کننده و پاک کننده استفاده می‌شود. رایج ترین ماده ای که از آن به عنوان سفید کننده استفاده می‌شود،
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    است که خاصیت ضدعفونی کننده نیز دارد، زیرا یک سفید کننده کلردار است و از سفید کننده های دیگر ، پربورات سدیم است که از آن ، بیشتر در خشک شویی‌ها و نیز در ترکیب پودرهای ماشین لباسشویی استفاده می‌شود. قدرت سفیدکنندگی پربورات از آب ژاول کمتر است.

    آب اکسیژنه یا پراکسید هیدروژن هم یک ماده رنگ بر و سفید کننده است. علاوه بر مواد ذکر شده ، موادی مثل الکل ، آمونیاک ، استن ، اسید نیتریک ، اسید اگزالیک ، تربانیتن ، جوش شیرین ، کربنات سدیم ، تتراکلریدکربن و غیره نیز خاصیت رنگ بری و پاک کنندگی دارند.
    مقایسه صابون و پاک کننده های سنتزی
    صابون‌ها در هنگام واکنش با ناخالصیهای یونهای فلزی موجود در آبهای طبیعی ، بویژه کلسیم و منیزیم ، منجر به تشکیل نمکهای نامحلول در آب می‌شوند و به صورت رسوب از آب جدا می‌شوند. اما نمکهای
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    و املاح فلزات سنگین مواد شوینده سنتزی در آب محلول هستند. لذا این شوینده ها در آب سخت نیز پاک کنندگی خوبی دارند و رسوب جدید تشکیل نمی‌دهند.
    صابونهای کربوکسیلات در PH پایین ، هیدرولیز شده و به صورت صابون اسیدی نامحلول راسب می‌شوند، ولی شوینده های سنتزی ، پایداری زیادی در برابر اسیدیته از خود نشان می‌دهند. زیرا پاک کننده های صابونی ، نمکهایی هستند که آنیون تشکیل دهنده آنها ، به اسیدهای ضعیف تعلق دارند و در محیط اسیدی به راحتی
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    می‌شوند.
    از دیگر تفاوتهای شوینده های سنتزی با صابونها ، تغییر و اصلاح در ساختار این مواد نسبت به
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    صابون است که باعث ایجاد بهترین حالت تعادلی آب دوستی ف چربی دوستی و خصوصیات انحلال پذیری ، اثر میکروب کشی و ایجاد نرمی در منسوجات و غیره می‌شود.
    پاک کننده های سنتزی به تنهایی از نظر قدرت پاک کنندگی با صابونها معادل نیستند، اما دو افزاینده مهم ، قابلیت تخمیر کنندگی آنها را به نحو قابل ملاحظه ای افزایش می‌دهد. سدیم تری پلی فسفات که به عنوان یک سازنده بکار می‌رود، قابلیت شکستن و تعلیق برخی از خاکهای رسی ، رنگها و سایر مواد جامد بسیار ریز محلول در آب را داراست. بعلاوه این جسم با تعداد زیادی از یونهای فلزی ، کی‌لیت تشکیل می‌دهد.اک کننده های خانگی ، همچنین محتوی نیم تا یک درصد کربوکسی متیل سلولز (CMC) هستند که این جسم ، از واکنش
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    با کلرواستیک اسید در محلول بازی تهیه می‌شود.

    این ماده پلیمری ، قادر است که از رسوب مجدد جرم بر روی منسوجاتی که به وسیله پاک کننده ها پاک شده است، جلوگیری کند. سایر افزاینده های معمولی عبارتند از: مواد سفید کننده ، مواد کف زا و یا سایر مواد تنظیم کننده می‌باشد.
    علت اثر پاک کنندگی مواد پاک کننده

    ذره های
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    و چرک ، جامدند و به پارچه یا بدن می‌چسبند و با شستشوی ساده و بوسیله
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    زدوده نمی‌شوند، اما با صابون و دیگر شوینده ها شسته می‌شوند. اثر پاک کنندگی صابون وشوینده ها به این دلیل است که مولکول آنها از دو قسمت آبدوست (هیدروفیل) و آب گریز یا چربی دوست (هیدروفوب یا لیپوفیل) تشکیل شده است. قسمت آبدوست که همان سر نمکی صابون COO- یا گروه سولفات و دیگر گروههای قطبی در انتهای مولکول مواد شوینده است، مولکولهای آب را جذب می‌کند و در آب محلول می‌باشد و بوسیله حلالهای آلی دفع می‌شود. سر دیگر مولکولهای صابون و مواد شوینده سنتزی یک هیدروکربن با زنجیر طولانی است که آب را از خود دفع می‌کند، ولی در حلالهای آلی حل می‌شود.

    پس از حل شدن مولکولهای صابون در آب از طریق قسمت یونی ، از بهم پیوستن زنجیرهای هیدروکربنی آب گریز ، مجموعه های بسیار کوچکی بوجود می‌آیند که سطح خارجی آن را آنیونهای آبدوست می‌پوشانند. این مجموعه های کوچک با مولکولهای آب ،
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    تشکیل می‌دهند و به صورت ذره های شناور در آب باقی می‌مانند.
    بدین ترتیب مولکول صابون مانند پلی بین ذرات چربی و آب قرار گرفته، به واسطه انحلال ذرات چربی و چرک در ذره های شناور صابون از روی الیاف پارچه یا اجسام دیگر به داخل آب کشیده می‌شوند و با شستشو پاک می‌شوند. در شوینده های سنتزی نیز چربی ها و چرکها به زنجیر آلکیل می چسبند و گروه سولفونات سبب حل شدن آنها در آب شده، همراه با آب برده می‌شوند.
    مواد پاک کننده و آلودگی محیط زیست
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    می توانند در چرخه های طبیعی وارد و در مرحله ای خاص بوسیله باکتری‌ها
    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    شوند. به عنوان مثال چربی‌های موجود در طبیعت که مولکولهای آنها شاخه جانبی در زنجیره هیدروکربنی ندارند و صابون معمولی را از آنها می‌سازند، بوسیله باکتریها تجزیه می‌شوند. تعدادی از شوینده های شنتزی ، بویژه آلکیل بنزن سولفوناتهای مشتقشده از مواد شیمیایی نفت ، دارای شاخه جانبی در زنجیره هیدروکربنی می‌باشند و توسط باکتریها تجزیه می‌شوند. از این رو ، باقی ماندن و تراکم این مواد غیر طبیعی ساخته دست بشر در طبیعت ، سبب آلودگی روزافزون آبها و مخازن زیرزمینی می‌شود.

    برای جلوگیری از آلودگیهای روزافزون حاصل از این نوع پاک کننده ها ، هم اکنون در بسیاری از کشورها ، قوانین و مقررات ،اجازه استفاده از مواد شوینده مقاوم در برابر تجزیه بیولوژیکی (شوینده های سخت) را نمی‌دهد و کارخانجات بسوی تولید مواد شوینده نرم با ساختمانهای راست زنجیر سوق داده شده‌اند. اشکال اساسی دیگر شوینده های سنتزی ، ترکیبهای فسفردار آنهاست که برای تنظیم PH و جلوگیری از واکنش یونهای کلیسم و منیزیم موجود در آب سخت با ماده شوینده ، به آن افزوده می‌شود. فسفاتها در اعماق رودخانه ها و دریاچه ها رسوخ کرده، سبب رشد غیر عادی قارچها و جلبکها می‌شوند و به این ترتیب با مصرف اکسیژن محلول در آب توسط این گیاهان ، زندگی ماهی ها و دیگر آبزیان به خطر می‌افتد.
    انواع صابون از نظر نوع مصرف :
    www.iran-stu.com
    1)صابون حمام و دستشويي (صابون سخت ) : در اين نوع صابون ها براي رعايت نکات بهداشتي مربوط به پوست بدن و موي سر مواد قليايي را به حداقل کاهش داده مواد پرکننده ي طبيعي و خنثي مواد معطر رنگي و نرم کننده ي پوست نيز به آنها اضافه مي شود.
    2 )صابون رخت شويي : اين نوع صابونها از مواد چربق ارزان تهيه مي شود. اما امروزه به علت استفاده از پاک کننده هاي غير صابوني مصرف آنها کاهش يافته است. نو.عي صابون سياه رنگ که از پتاس در آن استفاده مي شود نيز براي شستن لباس تهيه مي شود. صابون رختشويي ممکن است به صورت براده پودر (حتي مخلوط با پودر پاک کننده هاي غير صابوني ) براي مصرف در لباسشويي استفاده مي شود.
    3)صابونهاي طبي : اين نوع صابونها براي معالجه ي بيماريهاي جلدي عفوني و قارچهاي پوستي تهيه مي شوند و در آنها از موادي مانند اسيد بوريک ٬ اکسيد روي ٬ يديدها ٬ کلريد جيوه (ΙΙ) ٬ استئارات مس (ΙΙ) ٬ قطران ٬ تيمول استفاده مي شود.
    4)صابونهاي مخصوص ماشينهاي لباسشويي : اين نوع صابونها حدود 5 تا 15 در صد مواد آلي در نقش حلال مانند تتراکلرو اتيلن ٬ 1 ٫ 1 ٫ 1 تري کلرو اتان ٬ سيکلو هگزانول و مقداري نيز مواد امولسيون کننده و مواد افزودني مورد نظر را در بر دارند (بخار اين مواد سمي است).
    5)صابونهاي ساينده : اين نوع صابونها داراي 70 در صد پودر نرم سيليسي ٬ 15 در صد آلومين٬ مقداري پلي فسفات سديم و کمي روغن کاج ( براي رفع بوي نا مطبوع ) اند. براي تميز کردن سطح وسايل فلزي و اشياي ديگر کاربرد دارند. معمولا براي پاک شدن رنگ فلز ٬ مقداري مواد اسيدي نيز استفاده مي شود.

    6)صابونهاي مخصوص آبهاي سخت: اين نوع صابونها از چربيهاي گياهي مانند روغن نخل و نارگيل تهيه مي شوند و مواد افزودني معيني از جمله فسفاتهاي فلزات قليايي را در بر دارند و در آب دريا خوب کف مي کنند و از اين رو اهميت ويژه اي دارند.
    صابون شفاف : اين نوع صابون داراي گيليسرين ٬ قند و الکل مي باشد و ظاهري شفاف ولي قدرت پاک کنندگي کمتري دارد.
    7)صابون فلزات ديگر : استئارات روي : به صورت پودر بسيار ريز نرم و جذب کننده ي رطوبت براي تهيه ي پودر تالک و پودر بچه کاربرد دارد. استئارات مس : ضد قارچ پوست است.
    استئارات سرب : بسيار سمي است و براي نرم کننده هاي دماي بالا و نيز کاتاليزور در فرايند خشک شدن روغن جلا کاربرد دارد.

    استئارات کادميم : براي ضد آب (واتر پروف ) کردن وسايل و اشياي مختلف مصرف مي شود.
    صابون فلزات با اعداد اکسايش بالاتر از +2 در اب نامحلول بوده و نقش گريس را دارند. از اين رو ارزش صنعتي دارند.
    مواد سفيد کننده : اولين بار در سال 1786 برتوله شيميدان معروف فرانسوي استفاده از کلر را براي سفيد کردن پارچه ها متداول ساخت. کمي بعد هيپو کلريت سديم و پراکسيد هيدروژن و بعد ها ترکيب کلر دار ديگري نظير Ca( ClO)2 و ازون نيز براي سفيد کردن پارچه ٬ کاغذ و ... متداول شد.
    دليل پاک کنندگي صابون: مولکول صابون بسيار دراز و داراي يک سر هيدروکربني غير قطبي و دفع کننده ي آب (هيدروفوبيک) و يک سر قطبي (نمک سديم يا پتاسيم اسيد کربوکسيليک ) جذب کننده ي آب (هيدروفيليک) است. چرک در واقع ذرات جامدي است که به کمک مواد چرب به بدن يا لباس مي چسبد و در تماس با آب کنده و شسته نمي شود. ولي مولکول صابون با نقش دو گانه اي که دارد مي تواند آنها را کنده و وارد اب کند.
    اصولا يکي از دليل هاي سفيد شدن مواد جذب يا غير فعال شدن الکترونهاي لايه ي والانس اتم ها است که توانايي جذب فوتونهاي نور سفيد را دارند. اين عمل توسط ClO- امکان پذير است:
    - ClO- + H2 O + 2e ..........> Cl- + 2 OH
    در نتيجه ماده ديگر قادر به جذب نور مرئي نيست ولي ممکن است انرژي پرتوهاي فرا بنفش را جذب کرده و آنها را به نور مرئي تبديل کند و بر شدت نور سفيد بازتاب شده بيافزايد در نتيجه اين نوع مواد به رنگ سفيد براق ديده مي شوند.
    پاک کردن لکه ها و زنگ فلزات : 1) لکه هاي چرب : اين نوع لکه ها توسط مواد آلي به ويژه تترا کلريد کربن پاک مي شود.
    2) لکه هاي مقاوم : اين نوع لکه ها را از طريق واکنش شيميايي مي توان از بين برد مانند لکه ي يد که توسط تيو سولفات و يا لکه ي زنگ آهن که توسط اسيد اکساليک پاک مي شود.
    3) لکه هاي مربوط به کپک و زنگ گياهي : اين نوع لکه ها را با استفاده از پروکسيد هيدروژن و هيپوکلريت سديم که قارچ به وجود اورنده ي لکه را مي کشند٬ مي توان از بين برد. از هيپوکلريت سديم نبايد براي لکه گيري پارچه هاي پشمي استفاده کرد زيرا با اتم هاي نيتروژن زنجيره ي پپتيدي پشم واکنش مي دهد.
    لکه هاي متداول و پاک کننده هاي ويژه ي آنها : قهوه : هيپو کلريت سديم جوهر يا زنگ اهن : اسيد اکساليک ٬ الکل متيليک اسفالت : بنزن خون: آب سرد٬ پروکسيد هيدروژن لکه ي ميوه : پروکسيد هيدروژن

    چربي : الکل ٬ هيپو کلريت سديم لکه ي خردل : هيپوکلريت سديم لکه ي عرق بدن: هيدروکسيد آمونيوم ٬ پروکسيد هيدروژن لکه ي سيگار : هيپو کلريت سديم

    تهیه صابون
    www.iran-stu.com
    صابون ها، نمک سدیم یا پتاسیم اسیدهای چرب هستند که از هیدرولیز (تجزیه در اثر حضور آب) اسیدهای چرب (چربی‌ها و روغن ها) در محیط قلیایی به دست می‌آیند. هر مولکول صابون از یک زنجیر هیدروکربنی بلند یا "دم" و یک کربوکسیلات یا "سر" تشکیل شده است. وقتی صابون در آب حل شود، یون سدیم یا پتاسیم از سر آن جدا می‌شود و سر مولکول بار منفی پیدا می‌کند.

    صابون تمیز می‌کند، چون یک امولسیفایر (Emulsifier) خوب است. امولسیفایر به ماده ای گفته می‌شود که باعث می‌شود ذرات یک مایع در یک مایع غیر قابل امتزاج با آن پخش شوند و یک امولسیون پایدار تشکیل گردد.
    چربی و روغن روی پوست (که چرک و کثیفی را به خود می‌گیرد).در شرایط عادی با آب مخلوط نمی شود، اما صابون کاری می‌کند که چربی‌ها در آب حل شده و شسته شوند.
    بخش آلی مولکول صابون طبیعی، یک مولکول قطبی با بار منفی است. گروه کربوکسیلات
    (CO-2-) انتهای آن آب دوست (Hydrophilic) است و از طریق پیوندهای یون - دو قطبی و هیدروژنی با مولکول های آب پیوند برقرار می‌کند. زنجیر هیروکربنی بلند موجود در مولکول، غیر قطبی است. پس با مولکولهای آب کاری ندارد (آب گریز، Hydrophobic). این زنجیرها از طریق نیروهای لاندن جذب همدیگر می‌شود و گویچه هایی مانند شکل زیر را پدید می‌آورند که اصطلاحا مایسل (micelle) نامیده می‌شود.
    www.iran-stu.com
    هر مایسل، کره کوچکی است که از زنجیرهای هیدروکربنی تشکیل شده است و سطح آن را گروههای کربوکسیلات که بار منفی دارند، پوشانده اند. این بارهای منفی باعث می‌شود که مایسل‌ها همدیگر را دفع کنند و در آب معلق بمانند.

    مولکولهای چربی و روغن غیر قطبی اند و در آب حل نمی شوند؛ به همین دلیل به بخش هیدروکربنی صابون متصل می‌شوند. یعنی در مرکز هر مایسل یک ذره چربی قرار دارد، که وقتی دست خود را با آب می‌شویید، همراه با آب از روی پوست پاک می‌شود.
    از نظر تئوری، می‌توان از واکنش هر نوع روغن یا چربی با هیدروکسیدسدیم یا پتاسیم، صابون درست کرد. شما هم می‌توانید از چربی های حیوانی یا روغن های گیاهی (مثل روغن نارگیل) استفاده کنید. ساختن صابون هم مانند تمام واکنش های شیمیایی دیگر است. کیفیت صابونی که درست می‌کنید به خلوص مواد اولیه، شرایط واکنش و دقت شما در انجام آزمایش وابسته است.
    در این فعالیت می‌خواهیم تا با استفاده از مخلوط روغن نارگیل و روغن زیتون و واکنش دادن آن با هیدروکسید سدیم (سود سوزآور) یک صابون جدید بسازیم. می‌توانید با خیال راحت دستان خودتان را با این صابون بشویید، چون گلیسیرین تولید شده در واکنش (به عنوان یک محصول فرعی واکنش صابون سازی) در صابون باقی می‌ماند. گلیسیرین نرم کننده پوست است. آزمایش حدودا سه ساعت طول می‌کشد، اما باید چهار تا شش هفته صبر کنید تا بتوانید از صابون استفاده کنید.
    مواد لازم:

    برای درست کردن 250 گرم صابون، لازم است تا مواد زیر را تهیه کنید:
    • 32 گرم سود سوزآور (هیدروکسید سدیم) جامد
    • 125 گرم روغن نباتی
    • 55 گرم روغن زیتون خالص
    • 55 گرم روغن نارگیل
    • 100 میلی لیتر آب مقطر یا آب باران (از آب لوله کشی استفاده نکنید.)
    • 5 گرم آبلیمو یا اسانس برای معطر کردن صابون
    • عینک آزمایشگاه
    • دستکش پلاستیکی
    • پیش بند پارچه ای (نه نایلونی)
    • پیمانه پلاستیکی یا شیشه ای
    • دو ظرف شیشه ای مقاوم در برابر حرارت به حجم یک لیتر
    • دو قاشق غذاخوری پلاستیکی (یکی برای روغن و یکی برای محلول هیدروکسید سدیم)
    • دماسنج (صفر تا 100 درجه سانتی گراد)
    • قالب
    • روزنامه
    این مواد را می‌توانید از مغازه های مواد شیمیایی یا مواد غذایی تهیه کنید.
    قبل از شروع کار، حتما به موارد زیر توجه کنید:
    شرح آزمایش:


    ابتدا دستکش را دست کنید. پیش بند و عینک را ببندید.
    1. 200 میلی لیتر آب مقطر سرد را در یکی از ظرف‌ها بریزید و سود را به آرامی و در حالی که محلول را هم می‌زنید، به آن بیفزایید. هیچ وقت آب را روی سود نریزید. به هیچ وجه بخارات ناشی از هم زدن را تنفس نکنید. دمای محلول به تدریج بالا می‌رود و تمام سود در آب حل میشود. صبر کنید تا محلول خنک شود و دمای آن به 45 درجه سانتی گراد برسد.
    2. سپس روغن نباتی، روغن زیتون و روغن نارگیل را وزن کنید و در ظرف دوم بریزید. ظرف را در آب گرم بگذارید تا کم کم گرم شود و دمای آن به 45 درجه سانتی گراد برسد. دقت کنید که دما از 50 درجه سانتی گراد بالاتر نرود.
    3. وقتی دمای هر دو ظرف در حدود 45 درجه سانتی گراد بود، به آرامی محلول هیدروکسید سدیم را به روغنها اضافه کنید. مخلوط را با یک قاشق به مدت 15 دقیقه به خوبی هم بزنید.
    4. پیشرفت واکنش به زمان احتیاج دارد. درست کردن صابون از بعضی روغنها ممکن است چند هفته طول بکشد، اما به هر حال بعد از 5 الی 10 دقیقه متوجه یک سری تغییرات خواهید شد. مخلوط کم کم غلیظ می‌شود.
    محلول را به آرامی به هم بزنید. این کار را به مدت 5 دقیقه ادامه دهید و سپس در 15 دقیقه آن را به حال خود بگذارید. این سیر را به همین شکل ادامه دهید. پس از گذشت حدود یک ساعت مخلوط مانند فرنی غلیظ می‌شود.
    در واقع شما یک آزمایش شیمیایی انجام داده اید. با پیشرفت واکنش، روغن و چربی با سود واکنش می‌دهد و گرما تولید می‌کند. حرارت باعث تبخیر آب می‌شود و صابون به تدریج سفت می‌شود.
    5. اگر می‌خواهید صابون بوی خوبی داشته باشد، اسانس یا آبلیمو را در این مرحله به آن اضافه کنید.
    6. محتوای ظرف را در قالب بریزید و آن را در محل گرم و خشکی قرار دهید.
    7. محل کار خود را تمیز کنید و ظرفها را با محلول آب صابون داغ بشویید.
    8. بعد از گذشت حدودا یک هفته، صابون به اندازه کافی سفت می‌شود و می‌توانید آن را از قالب جدا کنید. برای این کار از دستکش استفاده کنید، چون هنوز مقداری از سود که در واکنش شرکت نکرده است، داخل صابون وجود دارد. برای اینکه بتوانید از صابون استفاده کنید باید دو یا سه هفته دیگر صبر کنید. صابون را روی روزنامه بگذارید و آن را در هوای باز و در محلی با دمای 20 تا 25 درجه سانتی گراد قرار دهید، تا واکنش به طور کامل انجام شود. هر چه بیشتر صبر کنید، صابون بهتری خواهید داشت.
    تا زمانی که مطمئن نشده اید کل سود مصرف شده، از صابون استفاده نکنید! حتی وقتی مطمئن شدید از آن برای شستن صورت استفاده نکنید، اما می‌توانید دستهایتان را با آن بشویید.
    اگر دوست داشته باشید، می‌توانید روغنهای مختلف را امتحان کنید. تغییر دادن زمان واکنش هم کار هیجان انگیزی است. اگر به صابونتان رنگ خوراکی بزنید، ظاهر بهتری پیدا می‌کند.
    منابع:

    people.cedarville.edu/Employee
    کتاب آزمایش های شیمی آلی 1و2 دانشگاه شیراز

    [برای مشاهده لینک عضو شوید! ]
    نوشته شده توسط ابوالفضل احمدی ، مدرس شیمی و بیو شیمی
    گفتم مادر! ... گفت: جانم
    گفتم درد دارم! ... گفت: بجانم
    گفتم خسته ام! ... گفت: پریشانم
    گفتم گرسنه ام! ... گفت : بخور از سهمِ نانم
    گفتم کجا بخوابم! ... گفت: روی چشمانم
    ...
    اما یک بار نگفتم:
    مادر من خوبم
    شادم...!

    همیشه از درد گفتم
    و از رنج.....!

    ... مادر دوستت دارم ...
    www.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.com

  2. تشكر از اين پست


  3. اين پست فقط براي مهمان نمايش داده مي شود!
     

  4. #2


    رشته تحصیلی
    مهندسی شیمی
    نوشته ها
    3
    تشکر ها
    0
    تشکر شده 3 بار در 2 ارسال.
    در مرام ما محرم و نامحرمی هست. مواظب حدود الهی باشیم. نگذارید دیگران رایگان از شما استفاده کنند. زینت زن، فقط مربوط به محارم اوست
    sara.m likes this.

  5. تشكرها از اين پست


  6. #3


    محل سکونت
    اصفهان
    رشته تحصیلی
    شیمی
    علایق
    بازی
    نوشته ها
    4
    تشکر ها
    0
    تشکر شده 3 بار در 3 ارسال.
    واییییییییییییییییییییییی ییییییییییییییییییییییییی یییییییییی ممنونwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.comwww.iran-stu.com
    sara.m likes this.

  7. تشكر از اين پست


لیست کاربران دعوت شده به این موضوع

کلمات کلیدی این موضوع

علاقه مندی ها (Bookmarks)

علاقه مندی ها (Bookmarks)

www.iran-stu.com مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
Published By : vBstyle.iR