نمایش نتایج: از شماره 1 تا 6 , از مجموع 6
  1. #1


    محل سکونت
    شهرآفتاب
    رشته تحصیلی
    كارشناسي ارشد زبان و ادبيات فارسي....
    مقطع تحصیلی
    فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی
    علایق
    عشـــــقم و بودن در کنارش وخانواده ام
    شغل و حرفه
    عاشـــق, مربی،ویراستار،آشپز،خانم خونه...دی
    نوشته ها
    7,553
    تشکر ها
    25,550
    تشکر شده 23,525 بار در 9,453 ارسال.

    005 آموزش وزن عروضی

    درود با علم به این مسئله که عروض از ویژگی های تفکیک نا پذیر شعر کلاسیک است و از سویی بیشتر دوستانی که قدم در وادی شعر می نهند شناخت و علم کافی نسبت به عروض ندارند بر آن شدم که بحثی با این عنوان راه اندازی کنم...باشد که یاری گر هم باشیم.

    از تمامی دوستان چه آن گروه که نسبت به عروض تسلط کافی دارند ...چه آنان که قصد یادگیری دارند درخواست میکنم که من رو تنها نگذارند...www.iran-stu.com
    ویرایش توسط mahboobeyeshab : 27-01-12 در ساعت 06:32 PM
    www.iran-stu.com

    قرارمان فصل انگورها...
    وقتی رسیدند بیا
    تو جام بیاور...
    من جان!

  2. اين پست فقط براي مهمان نمايش داده مي شود!
     

  3. #2


    محل سکونت
    شهرآفتاب
    رشته تحصیلی
    كارشناسي ارشد زبان و ادبيات فارسي....
    مقطع تحصیلی
    فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی
    علایق
    عشـــــقم و بودن در کنارش وخانواده ام
    شغل و حرفه
    عاشـــق, مربی،ویراستار،آشپز،خانم خونه...دی
    نوشته ها
    7,553
    تشکر ها
    25,550
    تشکر شده 23,525 بار در 9,453 ارسال.
    درس اول



    با علم به این که تمامی دوستانی که در این بحث حضور می یابند ، خواستار یادگیری وزن عروضی هستند ،نیازی به بیان چرایی لزوم وزن در شعر نمیبینم اما برای خالی نبودن عریضه یادآوری این نکته ضروری است که در تمامی تعاریفی که از شعر کلاسیک می شود وزن مکانی در خورد دارد تا حدی که خواجه نصیرالدین طوسی وزن را از فصول ذاتی شعر میداند و ... .
    برای این که بتوان به تاثیر شگرف وزن در شعر پی برد به بیت زیر دقت کنید :
    دیگر بس است حفظ نفس بی شما عزیز یعنی بیا و جامعه ای را به هم بریز
    حال آن را با بیت زیر مقایسه کنید:
    عزیز، دیگر حفظ نفس بدون شما بس است یعنی بیا و با آمدنت جامعه را به هم بریز
    به همین راحتی میتوان به اعجاز وزن پی برد ، سحری که وزن به شعر میدهد آنقدر هست که پذیرش شعر بدون آن گوش را آزار میدهد.
    برای شروع شناخت عروض بیان چند نکته اجتناب ناپذیر است :
    کلمه از بخش های کوچک تری به نام حرف تشکیل میشود نکته بسیار مهم در شعر سنتی ما این است که بر خلاف قافیه ، در وزن شکل ملفوظ حرف اهمیت دارد که به آن واج میگویند
    به عنوان نمونه خواهر به صورت خاهر خوانده میشود
    واج به دو قسمت تشکیل میشود : صامت و مصوت
    مصوت های زبان فارسی به دو گروه کوتاه و بلند تقسیم میشوند ، مصوت های کوتاه که همان« –َ» ، «–ِ »، «–ُ » به عنوان مثال : دَر ، حُر
    ومصوت های بلند : « و » ، «ا» ، «ی » به عنوان نمونه : را ، بو
    و صامت ها که در زبان فارسی 23 صامت داریم:
    ء (=ع) ، ب ، پ ، ت (= ط) ، ث (= س، ص) ج ، چ ، ح (= ه ) ،خ ، د ، ذ (= ز، ض ، ظ ) ر ، ژ ، ش ، غ ( =ق ) ف ، ک ، گ، ل ، م ، ن ، و ، ی
    یکی دیگر از نکات مهم این است که مصوت بلند به خاطر کششی که زمان تلفظش دارند دو حرف محسوب میشوند
    همه ما در دبستان خود با بخش آشنا شده ایم حال همان بخش به کمک ما می آید و در این جا هجا خوانده میشود پس هر هجا عبارت است از تلفظی که با هر ضربه ریه از دهان ما خارج میشود
    در زبان فارسی سه نوع هجا داریم:
    1) هجای کوتاه : دارای دو حرف است مانند : کِ = که تُ = تو
    2) هجای بلند : دارای سه حرف است مانند : خَر = خر بو
    3) هجای کشیده : دارای 4 حرف یا بیش تر است مانند: درد ، پودر
    لازم به ذکر است یک یا دو حرف آخر ، هجای کوتاه نیست بلکه در نقش هجای کوتاه ظاهر میشود عروضیان قدیم به آن حروف مختلسه میگفتند.
    هجای کوتاه با علامت U ، هجای بلند _ ، و هجای کشیده _U به نمایش در می آیند .
    نکته مهم دیگر این که صامت «ن» بعد از مصوت بلند را در عروض حذف میکنیم یعنی به حساب نمی آید.
    www.iran-stu.com

    قرارمان فصل انگورها...
    وقتی رسیدند بیا
    تو جام بیاور...
    من جان!

  4. #3


    محل سکونت
    شهرآفتاب
    رشته تحصیلی
    كارشناسي ارشد زبان و ادبيات فارسي....
    مقطع تحصیلی
    فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی
    علایق
    عشـــــقم و بودن در کنارش وخانواده ام
    شغل و حرفه
    عاشـــق, مربی،ویراستار،آشپز،خانم خونه...دی
    نوشته ها
    7,553
    تشکر ها
    25,550
    تشکر شده 23,525 بار در 9,453 ارسال.
    درس دوم



    در درس قبل با حرف و هجا و انواع هجا و چند تبصره آشنا شدیم اکنون به ادامه درس میپردازیم

    وزن چیست و عروض به چه معناست؟

    دکتر پرویز خانلری وزن را این گونه تعریف نموده اند:

    وزن شعر عبارت است از نظمی در اصوات گفتار، مثل وزن شعر فارسی که بر مبنای کمیت هجاها یعنی نظم میان هجاهای کوتاه و بلند است

    و در مورد عروض باید گفت که در فرهنگ های مختلف لغت ، تعاریف زیادی برای این واژه آمده است چند نمونه را ذکر میکنم:

    صعب و سخت ، راه درکوه ، مضمون کلام ، ابر ، حاجت و ناحیه

    و در این که چرا به این علم خاص عروض میگویند قول های بسیاری است که به فراخور اهمیت چند تایی را ذکر میکنم:

    1- به این خاطر که برای مشخص شدن درستی وزن شعر آن را به این علم عرضه میدارند

    2- چون ناحیه ای از علوم است و به وسیله آن موزون از ناموزون شناخته میشود

    3- و به روایتی چون در عروض_یکی از القاب مکه_ بر خلیل ابن احمد الهام شد


    نکته مهم این که واحد وزن در شعر فارسی مصراع است


    برای به دست آوردن وزن یک شعر باید 4 مرحله را به ترتیب زیر گذراند:

    1- درست خواندن و درست نوشتن شعر

    2- تقطیع هجایی

    3- تقطیع به ارکان

    4- اختیارات شاعری


    درست خواندن و درست نوشتن شعر :

    برای این کار فقط کافی است خط عروضی را بلد باشیم ، برای این که خط عروضی را مورد استفاده قرار دهیم کافی است:

    الف) شعر را فصیح و به طور کامل درست بخوانیم

    ب) حال شعر را همان طور که میخوانیم بنویسیم به عبارت دیگر عین تلفظ را به کاغذ آوریم

    برای نمونه:

    چشم تو گفت که مرده است دگرعشق بـه من

    چشـم هـــای همه ی اهـل محـل هـم می گفت.


    به این صورت نوشته میشود:


    چَشمِ تُ گُفت کِ مُردَست دِگَر عِشقِ بِ مَن چَشمهایِ هَمِ یِ اَهلِ مَحَل هَم میگُفت


    برای هر چه بهتر نوشتن خط عروضی نیاز به بیان چند نکته است:

    1- در خط عروضی باید حرکات _مصوت های کوتاه_ ( َ ِ ُ ) گذاشته شوند پر واضح است که تمامی حروف و هجاها بایست دقیقا آن طور که تلفظ میشوند نوشته شوند

    برای نمونه:

    دَر نِگـاهِ دِگَـران چَشـمِ تـُ اَز یــاد نَـرَفـت

    وَ فَـقَـط شِعرِ مَنُ تُست کِ بَر بـاد نَرَفـت


    2- زمانی که همزه اول هجا به این خاطر که قبل از آن صامتی هست خوانده نشود ، در خط عروضی حذف می گردد

    برای نمونه:

    شب آخر که خدا حافظی اش بود چرا

    دست من را نگرفت او و رها کرد مرا؟


    در این بیت همزه او حذف شده و بدین صورت نوشته میشود: نگرفتو


    3-حروفی که نوشته می شود اما خوانده نمیشود ، در خط عروضی حذف میگردند مانند خواهر، خویش و ....

    برای نمونه:

    شایـد به ایـن دلـیـل که حالا تـو رفتـه ای
    از عکــس یــادگـاری بنــدر دلـم گـرفـت
    در این بیت رفته ای به صورت _رفتِ ای_ نوشته میشود

    5- کلماتی که در آنها تشدید به کار رفته بایستی به صورت دو حرف نوشته شوند مانند:

    دخترک حرف نزن تابلوی تاریخ شدیم
    قصّه من و تو را تاج محل هم میگفت
    در اینجا قصّه به صورت _قِصصِ _ به نمایش در می آید

    .............................
    ویرایش توسط mahboobeyeshab : 27-01-12 در ساعت 06:44 PM
    www.iran-stu.com

    قرارمان فصل انگورها...
    وقتی رسیدند بیا
    تو جام بیاور...
    من جان!

  5. #4


    محل سکونت
    شهرآفتاب
    رشته تحصیلی
    كارشناسي ارشد زبان و ادبيات فارسي....
    مقطع تحصیلی
    فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی
    علایق
    عشـــــقم و بودن در کنارش وخانواده ام
    شغل و حرفه
    عاشـــق, مربی،ویراستار،آشپز،خانم خونه...دی
    نوشته ها
    7,553
    تشکر ها
    25,550
    تشکر شده 23,525 بار در 9,453 ارسال.
    درس سوم

    همان طور که در درس قبل مطرح شد ، برای به دست آوردن وزن یک شعر مجبور به گذراندن 4 مرحله درست نوشتن ، تقطیع هجایی ، تقطیع به ارکان و اختیارات شاعری هستیم
    در درس گذشته مرحله اول توضیح داده شد و اکنون به تقطیع هجایی خواهیم پرداخت
    در عروض قدیم تقطیع هجایی را تجزیه شعر به اجزا و ارکان تعریف کرده اند ، در حالی که منظور ما از تقطیع هجایی ، جداسازی هجاهای کوتاه ، بلند و کشیده است
    برای این کار هجاها را مشخص کرده و علامت هر هجا را اعم از کوتاه و بلند زیر آن میگذاریم
    قبل از این توضیح داده شد که هجای کشیده ، به یک بلند و کوتاه تقسیم میشود به این صورت که سه حرف اول را بلند محسوب کرده و یک یا دو حرف باقیمانده را کوتاه .
    وهمچنین یادآوری این نکته ضروری است که هجای آخر مصراع همواره بلند است .
    برای نمونه به مصراع زیر دقت کنید:
    دیگر بس است حفظ نفس بی شما عزیز
    یعنی بیا و جامعه ای را به هم بریز
    دی گَر بَ سَس ت حِف ظِ نَ فَس بی شُ ما عَ زیز
    _ U _ U _ _ U U _ U _ U _ _

    برای پیداکردن وزن صحیح بهتر است مصرع دوم رو زیر مصراع اول تقطیع کرد:

    دی گَر بَ سَس ت حِف ظِ نَ فَس بی شُ ما عَ زیز
    _ U _ U _ _ U U _ U _ U _ _
    یَع نی بِ یا وُ جا مِ عِ ای را بِ هَم بِ ریز


    همانگونه که در تعریف وزن اشاره کردیم نظم جز جدایی ناپذیر شعر فارسی است و از همین رو است که آن را نظم نیز مینامند
    اگر با دقت به علامت های هجا ها =( _ U ) نگاه شود میبینیم که از نظم خاصی پیروی میکنند
    برای نمونه در بیت
    برای تــویی کــه کنـــــارم نمانــدی
    چه شب ها غزلها نوشتم ، نخواندی؟

    بَ را ی / تُ یی کِ / کِ نا رَم / نَ مان دی
    _ _ U / _ _ U / _ _ U / _ _ U
    چِ شب ها / غَ زَل ها / نِ وِش تَم / نَ خان دی

    4 بار _ _ U تکرار میشود
    و یا در بیت

    بنان که بسته دهانش به پیش چشم یگانه
    و قاتلی است مجهّزهمیشه چشم یگانه

    بَ نان کِ بَس / تِ دَ ها نَش / بِ پی شِ چَش/ مِ یِ گا نِ
    _ _ U U / _ U _ U / _ _ U U / _ U _ U
    وَ قا تِ لی / ست مُ جَه هَز / هَ می شِ چَش/ مِ یِ گا نِ

    با کمی دقت میتوان به این نکته پی برد که (_ _ U U _ U _ U ) به صورت متناوب تکرار شده است و نظم بسیار زیبایی را به خود گرفته
    در این بین نکته بسیار مهم این است که باید به نظم بین هجا ها پی برد

    تقریبا تمامی اوزان شعر فارسی را میتوان به صورت های زیر منظم کرد:
    چهار تا چهار تا =( _ U _ _/ _U _ _/ _ U _ _/ _ U _ _ (
    سه تا سه تا = ( _ _ U/ _ _ U/ _ _ U /_ _ U(
    چهار تا و سه تا = (_ U _/ _ U U _/ _ U _ /_ U U _ (
    البته لازم به ذکر است که عروضیان قدیم برای این که اوزان فارسی را در بحور _واحد بزرگتر از وزن_ عربی جای دهند ، هجا را به اشتباه به صورت سه تا و چهار تا یا دو تا و سه تا و غیره جدا میکردند.

    مهم این است که نظم تکراری بسیارزیبا تر است از نظم متناوب و نظم متناوب دلنشیتر است از ......
    لذا ما به تر تیب باید هجا ها را به صورت تکراری ، و اگر نشد متناوب در آوریم
    برای نمونه
    _ _ U/_ _ U/_ _ U/_ _ U
    که تکراری و بسیار گوشنواز است را به این صورت نیز میتوان جدا کرد:
    _ _/ U_ _ U/_ _ /U_ _ U

    که بنا به گفته دکتر وحیدیان کامیار اصلا جایز نیست.

    www.iran-stu.com

    قرارمان فصل انگورها...
    وقتی رسیدند بیا
    تو جام بیاور...
    من جان!

  6. #5


    محل سکونت
    شهرآفتاب
    رشته تحصیلی
    كارشناسي ارشد زبان و ادبيات فارسي....
    مقطع تحصیلی
    فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی
    علایق
    عشـــــقم و بودن در کنارش وخانواده ام
    شغل و حرفه
    عاشـــق, مربی،ویراستار،آشپز،خانم خونه...دی
    نوشته ها
    7,553
    تشکر ها
    25,550
    تشکر شده 23,525 بار در 9,453 ارسال.
    درس چهارم

    پس از درست نوشتن و تقطیع هجایی به مرحله سوم یعنی تقطیع به ارکان میرسیم:
    برای پی بردن به اهمیت موضوع مثالی میزنیم:
    فرض کنید که مصراع زیر را تقطیع کرده ایم:
    بَ نان کِ بَس/ تِ دَ ها نَش/ بِ پی شِ چَش/ مِ یِ گا نِ
    وَ قا تِ لی / ست مُ جَه هَز / هَ می شِ چَش/ مِ یِ گا نِ

    _ _ U U / _ U _ U / _ _ U U / _ U _ U

    خب حالا اگر کسی از ما بپرسد وزن این بیت چیست؟ ما چه جوابی داریم؟

    برای این که بتوانیم این نماد ها را بخوانیم بایست برای هرکدام از علامت های (Uو _) صدایی را تعریف کنیم مثلا تن یعنی با توجه به علامت هجا ، صدایی را بنویسیم مثلا برای شعر بالا چنین کنیم:
    تَ تَن تَ تَن / تَ تَ تن تن /تَ تَن تَ تن/ تَ تَ تن تن
    و حال به این خاطر که در صرف زبان عربی واژه ها را با ( ف ع ل ) میسنجند در عروض نیز چنین باید کرد
    به عبارتی : فاعلاتن را هم وزن با _ _ U _ میدانند

    در زیر مهم ترین ارکان عروضی فارسی را می آوریم:
    1- مستفعلن = _ U _ _
    2- فاعلاتن = _ _ U _
    3- مفاعیلن = _ _ _ U
    4-مفتعلن = _ U U _
    5- مفاعلن = _ U _ U
    6-فعلاتن = _ _ U U
    7- فاعلاتُ = U _ U _
    8- فعلات ُ = U _ U U
    9- مستفعل ُ = U U _ _
    10- مفاعیل ُ = U _ _ U
    11- مفاعل ُ = U U _ U
    12- مفعولن = _ _ _
    13 – فاعلن = _ U _
    14- فعولن = _ _ U
    15- فعلن = _ U U
    16- مفعول ُ = U _ _
    17- فع لن = _ _
    18- فعل = _ U
    19- فع = _


    پس از این که شعر را تقطیع کرده و علامت هر هجا را زیر آن نهادیم و سپس به منظم ترین حالت ممکن ، (چهارتا چهار تا _ سه تا سه تا – چهار تا سه تا ) جدا نمودیم ، در آخرین گام ، نام هر رکن را در زیر آن مینویسیم.

    برای نمونه به مثال های زیر توجه کنید:
    بَ نان کِ بَس/ تِ دَ ها نَش/ بِ پی شِ چَش/ مِ یِ گا نِ
    وَ قا تِ لی / ست مُ جَه هَز / هَ می شِ چَش/ مِ یِ گا نِ

    _ _ U U / _ U _ U / _ _ U U / _ U _ U
    مفاعلن / فعلاتن / مفاعلن / فعلاتن

    و یا در مصراع زیر:
    دی گَر بَ سَس / ت حِف ظِ نَ / فَس بی شُ ما / عَ زیز
    یَع نی بِ یا / وُ جا مِ عِ / ی را بِ هَم / بِ ریز

    _ U / _ U _ _ / U U _ U / _ U _ _
    مستفعلن / مفاعل ُ / مستفعلن / فعل

    ========================
    خود آزمایی:
    نام ارکان عروضی ابیات ریز را بنویسید:

    بــا رفـتـن تـــو از دل، سـر بــاز مـی کـنــد بــاز
    آن زخـم کهنـه ای کـه در حــال الـتـیـام اسـت



    آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند
    آیا شود که گوشه ی چشمی به ما کنند؟




    چقدر دست تو با دست من محبت کرد
    و انحنای لبت بوسه را رعایت کرد
    www.iran-stu.com

    قرارمان فصل انگورها...
    وقتی رسیدند بیا
    تو جام بیاور...
    من جان!

  7. #6


    محل سکونت
    زیرآسمان خدا
    رشته تحصیلی
    اقتصاد
    مقطع تحصیلی
    كارشناسي ِ ارشد
    علایق
    سياحت ، آواز ، موسيقي ، طبيعت ، شعر ، فوتبال
    شغل و حرفه
    دانشجو فعلن
    آدرس وبلاگ
    اينجا کلیک کنید!
    نوشته ها
    438
    تشکر ها
    4
    تشکر شده 800 بار در 407 ارسال.
    لذت برديم و اموختيم استادwww.iran-stu.com
    پژمرده گشته است نهال جوانی ام
    ای باغبان برای چه می پروانی ام

موضوعات مشابه

  1. حمله مرگبار سگ به نوزاد سه روزه
    توسط Ramin Khan در انجمن حوادث
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 19-05-12, 02:59 PM
  2. عکس خبری/ رهاسازی نوزاد دو روزه در اهواز
    توسط در امتداد مهر در انجمن اجتماعی
    پاسخ ها: 14
    آخرين نوشته: 25-04-12, 12:31 AM
  3. مادری قلب نوزاد یک روزه اش را اهدا کرد
    توسط آبجی در انجمن تازه ها و اخبار پزشکی
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 06-03-12, 03:58 PM
  4. پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 29-10-11, 03:25 AM
  5. جنگ 33 روزه در گفت‌وگو با سرلشگر فیروزآبادی
    توسط حاجی در انجمن دفاع مقدس
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 20-08-11, 06:26 AM

لیست کاربران دعوت شده به این موضوع

کلمات کلیدی این موضوع

علاقه مندی ها (Bookmarks)

علاقه مندی ها (Bookmarks)

www.iran-stu.com مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
Published By : vBstyle.iR